Czym jest biomimikra? Nowe spojrzenie na naturę

1. Definicja i zmiana soczewki

Biomimikra to dyscyplina projektowa i przywódcza, która poszukuje zrównoważonych rozwiązań, naśladując sprawdzone w czasie pomysły natury. Jest jednocześnie gałęzią nauki, metodą rozwiązywania problemów, etosem zrównoważonego rozwoju i nowym sposobem postrzegania oraz doceniania różnorodności biologicznej.

Kluczowa jest zmiana perspektywy. Z książek, filmów i artykułów gromadzimy wiedzę O naturze. Biomimikra przenosi nas o krok dalej — do uczenia się OD natury. Ten zwrot pozwala „wyciszyć własny spryt” i uzyskać dostęp do żywej biblioteki: ponad 10 milionów gatunków, z których każdy zmagał się z wyzwaniami podobnymi do naszych i wypracował trwałe, dobrze przystosowane strategie.

2. Ciekawość jako punkt wyjścia — historia guzów wieloryba

Dr Frank Fish zobaczył w centrum handlowym rzeźbę humbaka i zauważył guzy (tuberkuły) na krawędzi natarcia płetwy. Uznał to za błąd, bo „powszechnie wiadomo”, że krawędzie skrzydeł powinny być gładkie. Wspólnie z Laurensem Howle odkrył jednak, że karbowana krawędź zmniejsza opór i zwiększa siłę nośną — coś w rodzaju „świętego Graala” dynamiki płynów. Tak powstała firma WhalePower, projektująca wydajniejsze turbiny wiatrowe i wentylatory. Morał: biomimikra zaczyna się od ciekawości i gotowości do kwestionowania „oczywistości”.

Film: Krótka historia o powstaniu WhalePower (dostępne polskie tłumaczenie automatyczne)

3. Kto i dlaczego praktykuje biomimikrę

Praktycznie każdy: biolodzy, inżynierowie, projektanci, przedsiębiorcy, urbaniści, edukatorzy. Biomimikra jest inter- i transdyscyplinarna — działa najlepiej, gdy spotykają się różne kompetencje. Powód jest prosty: organizmy i ekosystemy mierzą się z tymi samymi wyzwaniami co my (energia, woda, żywność, materiały, informacja), ale radzą sobie z nimi w sposób zrównoważony.

4. Natura jako model, miara i mentor

Rola naturyCo to znaczy w praktyce
MODELNaśladujemy naturę — traktujemy jej struktury, „przepisy” i schematy jako wzorce do odtworzenia. Narzędzie: metodologia Biomimicry Thinking.
MIARA (measure)Oceniamy nasze rozwiązania wg standardu ekologicznego. Narzędzia: Zasady Życia i standardy wydajności ekologicznej.
MENTORZmieniamy relację z naturą — uczymy się od niej i pytamy „jak natura robi X?”. Narzędzia: Zasady Życia i uczenie się OD natury.

5. Trzy ziarna biomimikry

  • Emulacja (naśladowanie) — działanie biomimikry, praktyczna metoda naśladowania (to, co znamy ze studiów przypadku).
  • Etos — „dlaczego” biomimikry: szacunek, odpowiedzialność i wdzięczność wobec innych gatunków i planety; przekonanie, że nasze przetrwanie zależy od ich przetrwania.
  • Ponowne połączenie— pogłębienie więzi człowiek–natura poprzez odkrywanie geniuszu przyrody; także łączenie dyscyplin, które zwykle nie współpracują.

Pomost do ekoterapii

“Ponowne połączenie”, to nie dodatek do biomimikry — to jej trzecie ziarno i jednocześnie sedno ekoterapii. Obie praktyki wychodzą od tego samego założenia McCalluma: człowiek jest częścią natury, a nie obserwatorem „z zewnątrz”.

W ekologii medycznej biomimikra dostarcza języka i metody: pozwala mówić o zdrowiu jako o dobrym przystosowaniu do warunków życia, a o naturze — jako mentorze procesów regeneracji, nie tylko jako tle do relaksu.

Przejrzyj e-book: